درحال بارگذاری ball
xxlarge

تفاوت اهدای خون و اهدای پلاسما در چیست ؟

اهدای پلاسما در عین حال که اقدامی بشر دوستانه محسوب می شود نسبتاً بی خطر است، البته می تواند خطرات و عوارض جانبی جزئی را هم به همراه داشته باشد. این کار به علت فواید پلاسما در درمان بیماری های نقص ایمنی و اختلالات خونریزی دهنده مانند هموفیلی، تقاضای زیادی دارد. پلاسما که قسمت مایع خون و حدود 55%  از خون را شامل می شود، حاوی پروتئین و آنتی بادی های ضروری برای لخته شدن و ایمنی بدن است.

 

انواع روش های اهدای پلاسمای خون کدامند ؟

 

بسیاری از مردم فکر می کنند اهدای پلاسما و خون کاملا یکسان هستند در صورتیکه در واقعیت این دو مورد با هم متفاوت هستند.

اهدای پلاسما شامل خونگیری، استخراج پلاسما و بازگرداندن باقی مانده خون به بدن افراد است، این کار از طریق یک سوزن انجام می شود که در طول این روند در بازو باقی می ماند. در افراد بزررگسال با سلامت جسمی، پلاسمای اهداء شده پس از 48 ساعت جایگزین خواهد شد.

اهدای خون کامل همان فرآیندیست که عموم مردم با آن آشنا هستند و این نوع اهداء شامل اهدای هر چهار جزء خون (گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید، پلاکت‌ها و پلاسما) می‌شود و اغلب برای جبران خون از دست رفته در حین جراحی یا به دلیل جراحات، استفاده می‌شود.

گاهی برخی بیماران به اجزای خاص خون نیاز دارند. ممکن است مراکز پزشکی برای درمان انواع بیماری‌ها از تروما و اختلالات خونریزی گرفته تا نقص ایمنی اولیه و برخی بیماری‌های نادر به پلاسمای خون نیاز فوری داشته باشند.

نیاز به داروهای مشتق از پلاسما، مانند ایمونوگلوبولین (Ig)، فاکتورهای انعقادی و آلبومین پیوسته در حال افزایش است.

پلاسما را می توان هم از خون اهداء شده جدا کرد و هم از پلاسمای اهداء شده تأمین کرد. در شرایطی که ذخیره خون فعلی برای پوشش تقاضای خون کامل و پلاسما به تنهایی کافی نمی باشد، اهمیت اهدای پلاسما پررنگ تر می شود.

 

شرایط مورد نیاز اهدای پلاسما

 

شرایط جسمانی اهدا کننده پلاسما:

وضعیت جسمانی اهدای پلاسما و اهدای خون تقریبا مشابه است. برای آنکه شخصی واجد شرایط اهداء باشد، می بایستی دارای حداقل وزن 50 کیلوگرم باشد، از سلامت جسمی کامل برخوردار باشد، به این معنی که هیچ بیماری مزمن یا شرایط خاص پزشکی (مانند بیماری هایی که از را خون منتقل می شوند یا کم خونی و یا اختلالات خونریزی دهنده)  نداشته باشدکه ممکن است سلامت فرد اهدا کننده یا فرد گیرنده را به خطر بیندازد.

 شرایط سنی اهدای پلاسما:

شرایط سنی برای اهدای پلاسما مانند اهدای خون از 18 تا 60 سال میباشد.

 

 آماده سازی و فرآیند اهدای پلاسما:

 

هیچ تفاوت عمده ای در نحوه آماده سازی برای اهدای پلاسما یا خون کامل وجود ندارد. شرایط و نحوه آماده سازی برای اهدا را می توانید از سایت انتقال خون ایران دریافت کنید که به طور خلاصه شامل:

  • معاینات پزشکی توسط یک پزشک آموزش دیده و ارزیابی سطح سلامتی اهدا، بررسی سوابق پزشکی فرد.
  • انجام آزمایش های ویروسی از اهداءکننده و اطمینان از سلامتی و عدم ابتلا به بیماری های منتقله از راه خون مانند هپاتیت و ایدز و ….
  • بررسی فشارخون، دما، نبض و سطح هموگلوبین فرد.

در واقع فرآیند اهدای خون و پلاسما هر دو نیاز به یک غربالگری ساده سلامت دارند. همانطور که در بالا اشاره شد این غربالگری شامل پاسخ به یک پرسشنامه کوتاه در مورد سابقه پزشکی، بررسی از نظر اطمینان از عدم وجود بیماری های ویروسی منتقله از راه خون و همچنین یک بررسی ساده شامل  چک کردن دما، فشار خون، نبض، وزن و یک آزمایش اندازه‌گیری سطح گلبول قرمز و پروتئین می باشد.

با این بررسی ها هم از امنیت اهدای خون و پلاسما برای سلامت فرد اهداءکننده اطمینان حاصل می شود و هم ایمنی خون و پلاسمای اهداء شده از لحاظ بیماری ها بررسی می شود.

فرآیند اهدای خون کامل بسیار ساده است و حدود 10 دقیقه طول می کشد. فرآیند اهدای پلاسما که به عنوان پلاسمافرزیس شناخته می‌شود، کمی پیچیده‌تر است، اگرچه برای اهداءکننده تفاوت چندانی ندارد. یکی از تفاوت‌های اصلی این است که فرآیند اهدای پلاسما از دستگاه آفرزیس برای جداسازی دقیق پلاسما از سایر اجزای خون استفاده می‌کند.

پس از جمع‌آوری پلاسما اجزای خون باقی‌مانده به‌طور ایمن و به آرامی با محلول نمکی برای کمک به هیدراتاسیون به بدن بازگردانده می‌شوند.

اهدای پلاسما چه قدر زمان می برد ؟

از ابتدا تا انتهای اهدای پلاسما حدود 60 دقیقه زمان می برد، در حالی که اهدای خون معمولاً 30 الی 45 دقیقه طول می کشد. به طور کلی مراکز اهدای خون زمان انتظار بیشتری نسبت به مراکز پلاسما دارند.

چگونه از عوارض احتمالی اهدای پلاسما جلوگیری کنیم ؟

نوشیدن آب فراوان: پلاسما حاوی حدود 90% آب است. بنابراین قبل و بعد از روند اهداء و برای جبران کم آبی می بایستی آب فراوان نوشیده شود.

مصرف یک وعده غذایی کوچک: این کار قبل از اهداء می تواند باعث کاهش سرگیجه و سبکی سر در طی روند اهداء و پس از آن شود.

استراحتاستراحت و اجتناب از انجام فعالیت های شدید برای باقی روز ایده خوبی خواهد بود.

 

 چند بار در سال میتوان پلاسما اهدا کرد ؟ ( زمان جایگزینی پلاسما ):

 

از آنجایی که پلاسما از حدود 90 درصد آب تشکیل شده است، بدن انسان قادر است پلاسمای خود را نسبتاً سریع جبران کند. در نتیجه می توان بطور متوسط 36 بار در سال به فاصله یک هفته اهداء پلاسما صورت گیرد. این تعداد در مورد اهدای خون کامل 2 الی 3 بار در سال است. فراموش نکنیم اهدای خون و پلاسما هر دو  نقش حیاتی در نجات جان انسانها و بهبود زندگی بیماران دارند.