درحال بارگذاری ball
xxlarge

پلاسما خون

پلاسما خون چیست؟

پلاسما قسمت مایع زرد رنگ و شفاف خون است. این بخش که حدود 55% از خون را تشکیل داده معمولاً برای افرادی که دچار تصادف، سوختگی، شوک، بیماری های شدید کبدی، نقص ایمنی و کمبود فاکتورهای انعقادی هستند تجویز می شود تا بدین وسیله به افزایش حجم خون بیمار و لخته شدن خون کمک کرده و از شوک جلوگیری نماید. اهمیت پلاسما و داروهای مشتق از آن زمانی پر رنگ شد که در جنگ جهانی دوم افراد زیادی به آن نیاز پیدا کردند، در این زمان بود که صنعت پلاسما شکل گرفت. در حال حاضر محصولات دارویی متعددی از این ماده ارزشمند تولید شده که از مهم ترین آنها می توان به ایمونوگلوبولین، آلبومین و فاکتورهای انعقادی اشاره کرد.

ترکیبات اصلی خون

خون انسان از چهار بخش اصلی به شرح زیر تشکیل شده است:

پلاسما

گلبولهای قرمز

گلبولهای سفید

پلاکت ها

ترکیب پلاسما خون

 این بخش که بیش از نیمی از خون انسان را تشکیل می دهد شامل ترکیبات زیر می باشد:

آب ( حدود 90%)

پروتئین های ضروری (7%) مانند آلبومین، گاما گلوبین، فاکتورهای ضد انعقادی

نمک های غیر آلی مانند کلسیم، فسفات، سولفات و غیره

ترکیبات آلی مانند آنتی بادی ها و هورمون ها

کاربرد های پلاسما خون

پلاسما دارای نقش مهم و عملکردی ضروری در بدن ما است که در ادامه به معرفی برخی از آنها می پردازیم:

حذف مواد زائد از بدن: یکی از وظایف اصلی پلاسما حذف مواد زائد حاصل از عملکردهای سلول ها است، پلاسما این مواد زائد را از سلول ها می گیرد و جهت عملیات دفع به قسمت های دیگری از بدن مانند کبد، کلیه ها و پوست انتقال می یابد.

پلاسما با جذب و دفع گرما به ثابت ماندن دمای بدن کمک می کند.

موجب پایداری فشار و حجم خون می شود.

پلاسما حاوی پروتئین هایی است که وظایف حائز اهمیتی در بدن دارند، برای مثال پروتئین های حاوی ایمونوگلوبولین با بالا بردن سطح ایمنی به بدن کمک می کنند تا در مقابل عفونت ها مبارزه کنند. همچنین فیبرینوژن های موجود در پلاسما موجب کاهش خونریزی فعال در افراد می شوند و بخش اعظمی از عمل لخته شدن خون را بر عهده دارند.

پلاسما حاوی الکترولیت هایی مانند سدیم، پتاسیم، منیزیم و کلسیم می باشد که برای سلامت بدن ضروری می باشد. زمانی که بدن کمبود الکترولیت داشته باشد، نشانه هایی مانند ضعف عضلانی، تشنج و ریتم غیر طبیعی قلب ممکن است بروز نماید. در واقع پلاسما بوسیله الکترولیت ها به حفظ PH مناسب بدن که برای عملکرد سلول های بدن ضروری است کمک می کند.

پروتئین ها در پلاسما خون

 همانطور که پیش تر اشاره شد، پلاسمای خون حاوی پروتئین هایی است که نقش بسیار حیاتی در بدن ایفا می کنند. اصلی ترین گروه پروتئین های موجود در پلاسما به شرح زیر می باشد:

آلبومین ها:

این نوع پروتئین که بیشترین درصد پروتئین های موجود در پلاسما را تشکیل می دهد توسط سلول های کبدی تولید می شود سپس مقدار بسیار کمی از آن در کبد ذخیره و باقی آن به سرعت وارد گردش خون می شود. آلبومین انسانی موجود در سرم موجب تعدیل فشار انکوتیک پلاسما، همچنین انتقال برخی از داروها و هورمون ها در خون می شود. آلبومین مایعی کلوئیدی است که برای بیمارانی که دچار تروما شوک شده اند مانند شوک هیپوولمیک (شوکی که بر اثر کاهش شدید حجم خون ایجاد می شود) تجویز می شود. سنجش میزان آلبومین، همچنین به پزشکان کمک می کند تا عملکرد کبد بیماران و توانایی بیوسنتز پروتئین ها و دیگر فاکتور های حیاتی مورد نیاز برای هموستاز بدن انسان قابل ارزیابی باشد.

گلوبولین ها:

چند نوع گلوبولین در خون انسان وجود دارد که آنها را آلفا، بتا و گاما می نامیم. گلوبولین آلفا شامل لیپوپروتئین هایی هستند که نقش انتقال چربی به سلول ها جهت فراهم ساختن شرایط سوخت انرژی را بر عهده دارند، علاوه بر این به جلوگیری از پلاک در عروق کمک می کنند، گلوبولین های بتا، لیپوپروتئین هایی هستند که برای سنتز استروئیدی، چربی را به سلول ها منتقل می کنند، همچنین می توانند منجر به تولید پلاک کلسترول شوند که ترکیبی خطرناک برای بیماری های قلبی و عروقی است. گاماگلوبولین ها که آنتی بادی و ایمونوگلوبولین هم نامیده می شوند توسط لنفوسیت های B تولید می شوند، گاماگلوبولین ها یا آنتی بادی ها وظیفه ایمنی سلول های بدن را بر عهده دارند و با استفاده از رسپتورهای روی سطح خود عوامل بیماری زا را شناسایی می کنند و به روش های مختلف آنها را از بین می برند. ایمونوگلوبولین ها بر اساس ساختاری که دارند به دسته های مختلف شامل IgA, IgE, IgG, IgM, IgD, IgA تقسیم می شوند.

فیبرینوژن:

یک نوع پروتئین است که نقشی بسیار حیاتی در فرآیند لخته شدن خون دارد، کمبود مادرزادی این پروتئین موجب بروز مشکلات لخته شدن خون می گردد. کمبود اکتسابی فیبرینوژن هم که ممکن است به دلیل شوک، گزش مار و جراحی های بزرگ ایجاد شود می تواند منجر به خونریزی حاد گردد.

از آنجا که پلاسما و داروهای مشتق از پلاسما نقش بسیار مهمی در درمان و کنترل بسیاری از بیماری ها دارد و ادامه حیات بیماران هموفیلی، نقص ایمنی و … به آن وابسته است، سازماندهی بسترهای مناسب انتقال خون و پلاسما، افزایش سطح آگاهی میان افراد و ترویج فرهنگ اهدای این ماده حیاتی از اولویت های فعالین صنعت به شمار می رود.